Sportowcy Naszej Niepodległości – Bronisław Czech

 W kolejnej części cyklu Sportowcy Naszej Niepodległej pragniemy przedstawić postać Bronisława Czecha, jednego z najwszechstronniejszych narciarzy polskich okresu międzywojennego, taternika, ratownika górskiego oraz przede wszystkim patrioty. Jego życie tragicznie przerwała okrutność II wojny światowej. W pamięci wielu pozostała jednak jego legenda.

Stworzony do nart

 Bronisław Czech przyszedł na świat 25 lipca 1908 roku w Zakopanem. Z początku przejawiał większe zainteresowanie do sportów rowerowych jednak z czasem okazało się, że obdarzony jest większym talentem narciarskim. Już w 1922 roku zaczął startować w pierwszych zawodach dla juniorów, w wieku 14 lat. Laur pierwszeństwa wywalczył już trzy lata później. 18 stycznia 1925 na Lipkach w biegu na 5 km w zawodach zorganizowanych przez sekcję narciarską zakopiańskiego Sokoła zajął pierwsze miejsce w kategorii juniorów. W lutym zdobył w Krynicy tytuł mistrza Polski juniorów w skokach narciarskich. Trenujący go Wilhelm Stolpe od razu poznał się na ogromnych możliwościach młodego sportowca. Prócz sportów górskich Czech uprawiał też lekkoatletykę i tenis stołowy. Jeździł także na motocyklu i pływał na kajakach, grał na skrzypcach i akordeonie. Poza tym malował na papierze, rzeźbił w drewnie, a także pisał wiersze. Jego największą pasją były jednak góry.

Wszechstronny mistrz

 Gdy czyta się zestawienia wyników sportowych Czecha, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że musiał kochać narciarstwo we wszystkich jego odsłonach. Nigdy nie ograniczył się do doskonalenia jednej wybranej dyscypliny. Uprawiał biegi (indywidualnie i w sztafecie), skoki, dwubój klasyczny (dzisiejszą kombinację norweską), biegi zjazdowe i slalom. Czech był również jednym z pierwszych polskich narciarzy ekstremalnych – zjeżdżał z tatrzańskich szczytów i przełęczy niezwykle stromymi żlebami i ścianami. Nic dziwnego, że prasa okrzyknęła go duszą narciarstwa polskiego. Po tytuł mistrza Polski sięgał aż 25 razy i to w różnych konkurencjach. Trzykrotnie bił rekord Polski w skokach narciarskich. Wielokrotnie reprezentował Polskę na międzynarodowych zawodach, w tym kilkadziesiąt razy na mistrzostwach świata. To właśnie on jako pierwszy Polak stawił czoła największym ówcześnie potęgom narciarskim, takim jak Norwegowie, Finowie czy Szwajcarzy. W pamięci kolegów zachowała się również dbałość Czecha o wygląd na skoczni. Nosił schludne i zawsze dobrze odprasowane ubrania – granatowe spodnie i sweterek, spod którego wystawał śnieżnobiały kołnierzyk. Zakładał także białe rękawiczki. Co ciekawe, lubił skakać bez nakrycia głowy. Tylko w przypadku opadów śniegu sięgał po granatową czapkę, dopasowaną do reszty stroju. W 1928 roku Bronisław Czech wziął udział w swoich pierwszych Igrzyskach Olimpijskich w Sankt Moritz, niestety bez większych sukcesów. W Plebiscycie Przeglądu Sportowego na najlepszego polskiego sportowca zajął drugie miejsce, ustępując tylko mistrzyni olimpijskiej Halinie Konopackiej. Rok później udało mu się ten sukces powtórzyć. Tym razem lepszy okazał się jedynie lekkoatleta Stanisław Petkiewicz.

Kolejne lata

 W czasie zawodów we włoskim Ponte di Legno, gdzie startował razem ze Stanisławem Marusarzem, Bronisław Czech pobił rekord świata skacząc 79,5 metra. Skok zakończył się jednak upadkiem i Czech nie uznał go za udany, a tym samym liczący się jako rekord. Organizatorzy konkursu byli innego zdania i chcieli nawet wręczyć Polakowi nagrodę za pobicie rekordu, ale on honorowo odmówił. W 1932 roku Bronisław Czech wyjechał na olimpiadę do USA w Lake Placid. Z powodu braku funduszy polska ekipa sportowców liczyła zaledwie pięć osób. Na olimpiadzie Czech zajął 18. miejsce w biegach i 12. miejsce w skokach. Jak twierdziło wielu ekspertów Czech nie zdobył medalu olimpijskiego ani mistrzostw świata tylko i wyłącznie przez swoją wszechstronność. Przez cały czas Bronisław Czech był także nauczycielem i instruktorem narciarstwa. Od 1936 roku był trenerem polskich narciarzy. Ze swoją ekipą wyjechał na Igrzyska w Garmisch-Partenkirchen, w których sam także brał udział. Na olimpiadzie zimowej w Niemczech,  był chorążym polskiej reprezentacji. Igrzyska rozpoczęła defilada przed trybuną kanclerza Adolfa Hitlera. Bronisław Czech nie mógł wówczas wiedzieć, że padnie ofiarą jego zbrodniczej polityki.

Taternictwo i szybownictwo

 Czech miał także kilka wybitnych dokonań jako taternik. Jako wspinacz wyznaczył wiele nowych dróg. Zdobywał najwyższe szczyty, wspinał się po najtrudniejszych ścianach. Był również aktywnym ratownikiem górskim. Brał udział zarówno w wyprawach TOPR, jak i w spontanicznie organizowanych akcjach ratunkowych dla uwięzionych w skałach taterników. Inną pasją Czecha było szybownictwo, uzyskując nawet stopień instruktora szybowcowego. Uwielbiał adrenalinę, a więc wybór szybownictwa nie powinien zbytnio dziwić. Niestety wkrótce okazało się, że wszystkie pasję Bronisława Czecha miał brutalnie przerwać wybuch II wojny światowej.

Wojna

 Kiedy 1 września 1939 r. wybuchła wojna, Czech nie wahał się ani chwili. Postanowił dołączyć do polskich oddziałów próbujących odeprzeć niemiecki atak. Wspólnie z bratem pieszo dotarli do Krakowa, by stamtąd udać się na wschód. 17 września Polskę zaatakowała Armia Czerwona. Wówczas bracia  zdali sobie sprawę, że ich rozpaczliwa wyprawa nie ma sensu. Po niemal miesięcznej tułaczce powrócili do Zakopanego, w którym właśnie urządzał się niemiecki okupant. Bronisław Czech nie mógł się pogodzić z utratą niepodległości przez kraj, który przez lata z dumą reprezentował. Włączył się w działalność konspiracyjną, zostając kurierem na Węgry, przeprowadzał ludzi, a także przenosił dokumenty. Zdradzony przez byłego trenera polskich narciarzy Austriaka Seppa Roehrla, który chciał, aby Czech trenował niemieckich juniorów, został aresztowany 14 maja 1940 roku przez gestapo i umieszczony w więzieniu w Tarnowie. Jeszcze w tym samym roku znalazł się w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Miał numer 349. Tam także się nie poddawał. Szybko włączył się w działalność ruchu oporu, został współpracownikiem Witolda Pileckiego, który zorganizował obozowe podziemie. Malował obrazy, w tym pejzaże ukochanych gór. Sztuka była dla niego jedynym antidotum na obozową rzeczywistość, której nie był w stanie sprostać. Skrajnie złe warunki życia w obozie, niedożywienie i ciężka praca znacznie pogorszyły jego stan zdrowia. Wiosną 1944 roku zaczął chorować. 5 czerwca 1944 roku Bronisław Czech zmarł w Auschwitz z wycieńczenia.

Post mortem

 Od 1946 corocznie rozgrywany jest Memoriał Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny, organizowany ku czci dwójki narciarzy zmarłych w czasie wojny. Od 1978 roku jego imię nosi krakowska Akademia Wychowania Fizycznego. W rodzinnym domu Czecha w Zakopanem istnieje Izba Pamięci, oddział Muzeum Tatrzańskiego. Czech jest też m.in. patronem zakopiańskiej Średniej Krokwi oraz 13 szkół i 22 hufców harcerskich. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Oświęcimskim. Symboliczny grób sportowca znajduje się na Starym Cmentarzu w Zakopanem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.